We hebben minister Hoekstra leren kennen als een zuinige Noord-Europeaan. Echter, met de uitbraak van het Coronavirus laat hij zich van zijn andere kant zien. Gezien de omvang van deze economische schok is dit meer dan terecht. Nederland is kwetsbaarder dan we denken. Het gevaar is dan ook niet dat de minister te veel doet, maar eerder dat hij te snel weer in bezuinigingsmodus gaat zoals na de financiële crisis van 2008.

Wat is de oorsprong van deze crisis?
De oorsprong van de huidige crisis kon haast niet anders zijn dan de vorige. Hier gaat het, zoals economen dat zo mooi zeggen, om een externe schok. Een virus komt immers van buiten het economische systeem. De crisis van 2008 werd veroorzaakt door de opbouw van excessieve schulden in grote delen van de economie en werd gefaciliteerd door de banken. Het is daarom nu politiek gezien makkelijker om getroffen bedrijven te redden. Zij zijn hier immers niet zelf schuldig aan. In tegenstelling tot de banken in 2008.

Het Covid-19 virus kan gezien worden als een schok, die tegelijkertijd vraag en aanbod raakt. Het raakt de vraag naar goederen, want nu er grote delen van de economie op slot gaan zullen mensen minder uit gaan geven. Vooral de luchtvaart, horeca en de evenementensector worden hard getroffen. Daarnaast is er ook minder aanbod van goederen en diensten, deels omdat personeel thuisblijft en deels omdat services niet aangeboden kunnen worden, bijvoorbeeld doordat evenementen niet door mogen gaan.

Wat is de impact op de economie?
Dat weet niemand zeker, maar prominente economen (zie deze link en deze link) schatten dat het jaarlijks bruto nationaal product wel eens met 7-10% kan afnemen. Dit zijn helaas zelfs optimistische schattingen, die er van uit gaan dat de economie na een paar maanden quarantaine weer volledig zal herstellen. Dit kan alleen als bedrijven en banken overeind blijven.

Wat zijn Hoekstra’s maatregelen?
Het is dan ook volledige gepast dat de overheid nu forse maatregelen neemt om bedrijven en banken te helpen. Hoekstra kondigde aan dat bedrijven, die nu tijdelijk minder of geen werk voor hun personeel hebben, ondersteuning van de overheid kunnen krijgen mits ze geen werknemers ontslaan. Bedrijven in de sectoren die het hardst getroffen zijn kunnen ook ondersteuning krijgen in de vorm van een kleine subsidie en een garantstelling van de overheid voor krediet. Gelukkig worden ook de ZZP’ers niet vergeten. Zij kunnen rekenen op een kleine maandelijkse vergoeding (tot bijstandsniveau) bij aantoonbaar verlies van klanten door het Coronavirus. Hoekstra kiest hier dus voor een strategie die de schok niet compleet ongedaan zal maken, maar hopelijk wel garandeert dat de Nederlandse economie weer snel kan opstarten als het virus is uitgeraasd.

Is Hoekstra’s aanpak genoeg?
Toch is Nederland kwetsbaarder dan we denken. Allereerst vanwege onze grote pensioensector en ten tweede vanwege ons gigantische handelsoverschot. De pensioenfondsen zien nu een groot deel van de mooie beursresultaten van de afgelopen jaren verdampen. De mensen die de afgelopen jaren hebben verkondigd dat de rekenrente omhoog moest, omdat de rendementen op de beurs zo goed waren, staan nu met de mond vol tanden. Het lijkt nu zeer waarschijnlijk dat er gekort zal moeten worden op de pensioenen of dat de premies omhoog moeten. Hoe dan ook, dit zal de vraag in de economie verder verminderen. Nederlandse pensioenfondsen zijn grotendeels actief op buitenlandse beurzen, dus Nederland kan hier weinig aan doen.

Dat brengt ons bij een ander heikel punt. Ons gigantische handelsoverschot. De exportsector had al last van vraaguitval vanuit China en Italië, maar zal hier wellicht nog jaren last van hebben als het virus zich verder over de wereld verspreidt en er ook meer vraaguitval uit andere landen op ons afkomt.

Conclusie: Hoekstra, wees niet te snel weer zuinig
Het is daarom dan ook essentieel dat de regering niet te snel weer de hand richting de knip beweegt. Nederland heeft in vergelijking met onze buurlanden lang geleden onder de vorige recessie, vooral vanwege onze bezuinigingsdrift. Laten we hopen dat Hoekstra de boeken van Keynes, nu de bibliotheken zijn gesloten, alvast bij online heeft besteld.

Joeri Schasfoort is econoom, gespecialiseerd in monetaire economie en financiën. Hij zal zijn proefschrift in juni verdedigen aan de Rijksuniversiteit Groningen en werkt nu als post-doctoraal onderzoeker aan de University of Cape Town. Meer van zijn blogs zijn te lezen op http://www.moneymacro.rocks/.

Meer weten?
Kijk hieronder een video waarin Joeri Schasfoort verder ingaat op de economische gevolgen van corona op Europees niveau.